ترفند های ساده اما کاربردی برای خرابی های جزئی سیستم شما

ipconfig /flushdns

sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder

ps aux | grep -E "systemd-resolved|nscd|dnsmasq"

sudo resolvectl flush-caches

sudo systemctl restart nscd

sudo systemctl restart dnsmasq

2- پیدا کردن و تعمیر فایل‌های خراب سیستمی با CMD

سه ابزار اصلی ویندوز برای تعمیر فایل‌های خراب سیستمی وجود دارد: DISM، SFC و CHKDSK. ترتیب اجرای دستورات مهم است.

⚠️ نکته مهم قبل از شروع

باید Command Prompt را به‌صورت Administrator باز کنید:

1. روی دکمه Start کلیک کنید.
2. عبارت cmd را تایپ کنید.
3. روی «Command Prompt» راست‌کلیک کرده و گزینه Run as administrator را انتخاب کنید.

۱. دستور DISM (تعمیر تصویر ویندوز)

این دستور قبل از SFC اجرا می‌شود، زیرا منبع فایل‌های سالم مورد نیاز برای تعمیرات را فراهم می‌کند. DISM مخزن کامپوننت‌های ویندوز را تعمیر می‌کند و از سرویس Windows Update برای دانلود نسخه‌های سالم استفاده می‌نماید.

DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

نکته: اجرای این دستور ممکن است چند دقیقه طول بکشد و گاهی به نظر می‌رسد که متوقف شده است؛ اما باید صبر کنید تا فرآیند ۱۰۰٪ کامل شود.

۲. دستور SFC (بررسی فایل‌های سیستمی)

پس از اتمام DISM، نوبت به SFC می‌رسد. این ابزار فایل‌های سیستمی محافظت‌شده ویندوز را اسکن کرده و در صورت خرابی، آن‌ها را با نسخه‌های سالم جایگزین می‌کند.

sfc /scannow

نکته: تا زمانی که اسکن به ۱۰۰٪ نرسیده است، پنجره CMD را نبندید.

۳. دستور CHKDSK (بررسی و تعمیر خطاهای دیسک)

این دستور سلامت فیزیکی و منطقی هارد دیسک را بررسی می‌کند. خطاهای دیسک می‌توانند باعث خرابی فایل‌های سیستمی شوند.

chkdsk C: /f /r

کاربرد پارامترها:

• /f: خطاهای فایل سیستم را برطرف می‌کند.
• /r: سکتورهای خراب را پیدا کرده و اطلاعات قابل بازیابی را بازیابی می‌کند.

نکته: اگر درایو C: (درایو ویندوز) در حال استفاده باشد، از شما پرسیده می‌شود که آیا می‌خواهید اسکن را در راه‌اندازی بعدی انجام دهید. باید Y را تایپ کرده و Enter بزنید، سپس سیستم را ری‌استارت کنید.

📋 خلاصه ترتیب اجرا

1. DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
2. sfc /scannow
3. chkdsk C: /f /r (و سپس ری‌استارت سیستم)

💡 اگر SFC نتوانست فایل‌های خراب را تعمیر کند

گاهی اوقات SFC نمی‌تواند فایل‌های خراب را به طور کامل تعمیر کند. در این صورت می‌توانید از یک فایل ISO یا DVD نصب ویندوز به عنوان منبع استفاده کنید. مسیر D:\sources\install.wim را با مسیر واقعی فایل خود جایگزین کنید:

DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth /Source:D:\sources\install.wim /LimitAccess

❓ پرسش‌های متداول

آیا این دستورات برای ویندوز ۱۰ و ۱۱ یکسان هستند؟

بله، دستورات DISM و SFC در ویندوز ۱۰ و ۱۱ یکسان هستند و به همین شکل اجرا می‌شوند.

اگر DISM با خطا مواجه شد چه کار کنم؟

اگر DISM نتوانست فایل‌ها را از طریق Windows Update دریافت کند، ممکن است مشکل از سرویس Windows Update باشد. در این صورت می‌توانید از یک فایل ISO یا DVD نصب ویندوز به عنوان منبع استفاده کنید (دستور در بخش بالا آورده شده است).

3. بررسی و رفع مشکلات صفحه‌نمایش از طریق CMD

در حالی که CMD به‌طور مستقیم نمی‌تواند «کیفیت» تصویر (مثل رنگ یا روشنایی) را بسنجد، اما می‌تواند با استخراج گزارش‌های دقیق سخت‌افزاری، بررسی وضعیت شناسایی مانیتور توسط ویندوز، و ریست کردن تنظیمات نمایشگر، در تشخیص و رفع بسیاری از مشکلات کمک‌کننده باشد. دستورات زیر باید در Command Prompt (Run as administrator) اجرا شوند.

الف) استخراج گزارش کامل تشخیصی نمایشگر (dispdiag)

دستور dispdiag یک گزارش بسیار فنی و جامع از وضعیت خط لوله‌ی نمایش (Display Pipeline) شامل اطلاعات EDID مانیتور، قابلیت‌های HDR، عمق رنگ و وضعیت درایور گرافیک تولید می‌کند. این گزارش برای ارسال به پشتیبانی مایکروسافت یا سازنده‌ی مانیتور بسیار کاربردی است.

dispdiag -out "%USERPROFILE%\Desktop\DisplayLogs.dat"

پس از اجرا، یک فایل با پسوند .dat روی دسکتاپ شما ذخیره می‌شود که حاوی تمام اطلاعات فنی موردنیاز برای عیب‌یابی‌های پیشرفته است.[reference:0][reference:1]

ب) بررسی وضعیت شناسایی مانیتور و کارت گرافیک

اگر مانیتور شما تصویر ندارد یا ویندوز آن را نمی‌شناسد، این دستورات نشان می‌دهند که آیا سیستم‌عامل اصلاً سخت‌افزار را «می‌بیند» یا خیر.

• مشاهده لیست مانیتورهای شناسایی‌شده (PowerShell):

Get-PnpDevice -Class Monitor | Format-Table Status, FriendlyName, InstanceId -Auto

اگر مانیتور در لیست باشد اما صفحه سیاه باشد، مشکل احتمالاً از سیگنال ورودی، کابل یا حالت نمایش است. اگر اصلاً در لیست نباشد، ابتدا باید مسیر فیزیکی (کابل، پورت) بررسی شود.[reference:2]

• مشاهده مشخصات کارت گرافیک و درایور (CMD):

pnputil /enum-devices /class Display

این دستور لیست دستگاه‌های کلاس Display را نمایش می‌دهد و نشان می‌دهد که کارت گرافیک شناسایی شده و کدام درایور برای آن بارگذاری شده است.[reference:3]

ج) ریست کردن تنظیمات نمایش ویندوز (رفع خطای Input Timing)

گاهی اوقات ویندوز یک «قفل زمانی» (Timing Lock) نامناسب روی خروجی تصویر اعمال می‌کند که باعث می‌شود مانیتور پیام خطایی مثل «Input Not Supported» یا «Out of Range» را نمایش دهد. این دستورات حالت نمایش را ریست می‌کنند:

displayswitch /clone
displayswitch /extend
displayswitch /internal

هر دستور را جداگانه اجرا کنید. این کار معمولاً قفل بدِ Timing را می‌شکند و تصویر را بازمی‌گرداند.[reference:4]

د) اجرای عیب‌یاب خودکار سخت‌افزار ویندوز

ویندوز یک ابزار عیب‌یابی داخلی برای دستگاه‌های سخت‌افزاری (از جمله نمایشگر) دارد که می‌توانید مستقیماً از CMD آن را فراخوانی کنید:

%systemroot%\system32\msdt.exe -id DeviceDiagnostic

پس از اجرا، مراحل عیب‌یابی را دنبال کنید تا ویندوز به‌طور خودکار به‌دنبال مشکلات سخت‌افزاری بگردد.

ه) خروجی گرفتن از گزارش DirectX (dxdiag)

ابزار dxdiag می‌تواند یک گزارش کامل از مشخصات سیستم، کارت گرافیک، درایور و حالت‌های نمایش پشتیبانی‌شده را در یک فایل متنی ذخیره کند. این گزارش برای بررسی سازگاری و مشکلات درایور مفید است:

dxdiag /t "%TEMP%\dxdiag.txt"

سپس فایل dxdiag.txt را از مسیر %TEMP% باز کنید و بخش Display Devices را بررسی نمایید.[reference:6][reference:7]

و) بررسی و تعمیر فایل‌های سیستمی مرتبط با نمایش

در برخی موارد، خرابی فایل‌های سیستمی ویندوز می‌تواند باعث مشکلات نمایشی شود. دستورات زیر (که در بخش قبلی نیز توضیح داده شدند) می‌توانند به رفع این نوع خرابی‌ها کمک کنند:

sfc /scannow

DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

اجرای این دو دستور به ترتیب، سلامت فایل‌های سیستمی و مخزن کامپوننت‌های ویندوز را بررسی و تعمیر می‌کند.

📌 خلاصه دستورات CMD برای مشکلات نمایش

• dispdiag -out "%USERPROFILE%\Desktop\DisplayLogs.dat" → گزارش کامل تشخیصی نمایشگر
• Get-PnpDevice -Class Monitor | Format-Table Status, FriendlyName, InstanceId -Auto → بررسی شناسایی مانیتور (PowerShell)
• pnputil /enum-devices /class Display → بررسی وضعیت کارت گرافیک و درایور
• displayswitch /clone (و /extend و /internal) → ریست حالت نمایش
• %systemroot%\system32\msdt.exe -id DeviceDiagnostic → عیب‌یاب خودکار سخت‌افزار
• dxdiag /t "%TEMP%\dxdiag.txt" → خروجی گزارش DirectX و نمایش
• sfc /scannow و DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth → تعمیر فایل‌های سیستمی